Neighbourhood Light Choreography

De vraag

Voor het festival Citizen Lights maakte Urban Species in februari 2018 een interactieve interventie in de Fiersstraat in Schaarbeek, samen met de bewoners van die straat. De vraag was dubbel: kan je een hoogtechnologische installatie mee laten ontwerpen door mensen zonder technische scholing, en kan een gewone woonstraat daarbij zelf het podium worden, in plaats van de achtergrond?

Wat we maakten

Bewoners die wilden meedoen kregen een dimmer met netwerkverbinding, waarop ze eender welke gewone 220V-lamp konden aansluiten. Dat leverde een staalkaart van huiselijk licht op: designspots, lichtbollen, dierenlampjes van kinderen, en zelfs zelf omgebouwde mijnwerkerslampen. De opstellingen liepen van kleine lantaarns achter gesloten gordijnen tot krachtige peertjes die hele kamers deden oplichten.

Midden op straat stonden vier drukknoppen, elk verbonden met een zone van de straat. Wie ze alle vier tegelijk indrukte, en daar had je dus meerdere voorbijgangers voor nodig, zette een choreografie van alle lampen in de hele straat in gang.

In participatieve workshops bepaalden we samen de animaties. Daar kwam meteen de moeilijkheid boven: hoe co-ontwerp je een hoogtechnologische installatie met mensen die geen technische achtergrond hebben, ook al geef je ze gereedschap om het resultaat te zien en te sturen. Uiteindelijk kozen we ervoor om geen groot overkoepelend verhaal te bouwen, maar de eigen stijl, voorwerpen en smaak van de bewoners op de voorgrond te zetten.

Het project draaide op het bestaande sociale weefsel van de buurt, met buurtorganisatie L’Ile Aux Bains als spil. De dimmers moesten op tijd geplaatst worden, en ook gezinnen zonder dimmer deden mee: door het licht in hun straatkamers uit te laten, maakten ze het effect van de installatie groter.

Wat het opleverde

De installatie maakt zichtbaar wat toe-eigening in de praktijk betekent. De lamp van de buren bleef de lamp van de buren, met hun smaak en hun geschiedenis, en werd tegelijk een onderdeel van een werk dat de hele straat besloeg. Het samenspel zat niet in de techniek maar in de afspraak tussen bewoners onderling, en tussen voorbijgangers die alleen samen de hele straat aan het dansen kregen.