p-lab
De vraag
Wat betekent participatie eigenlijk? p-lab, voluit “Identifying and amplifying new forms of urban participation”, wilde dat woord openbreken en verrijken. Het project nam de Brusselse voetgangerszone, het piétonnier, als laboratorium. Die plek leende zich daar dubbel toe: ze is het voorwerp van talloze gebruiken, initiatieven, toe-eigeningen en burgerprotest die je in de brede zin participatief kan noemen, en ze kreeg tegelijk zware kritiek op het gebrek aan participatie bij de aanleg ervan.
Wat we maakten
Het vertrekpunt was een etnografie van de manieren waarop Brusselaars, menselijk of niet, bijdragen aan het openbare leven van de stad. Vaak zijn die bijdragen weinig zichtbaar, juist omdat ze verankerd zitten in alledaagse bezigheden. Diezelfde etnografie keek ook de andere kant op: hoe overheden op hun beurt proberen burgers te laten deelnemen, door hun instrumenten in diezelfde alledaagse stroom te verankeren.
Die observaties voedden een ontwerp- en prototypingtraject. Bestaande apparaten, voorwerpen, ruimtes of situaties werden versterkt, afgezwakt, verspreid, gehybridiseerd, gehackt of opnieuw gemaakt, om hun potentieel op vlak van participatie te testen. De installaties in het piétonnier pasten de producten en principes van SUCIB toe, tot en met hetzelfde modulaire buizensysteem. Dat leverde onder meer het Bureau de la participation sauvage op, een mobiele installatie aan de Beurs waar voorbijgangers aan de hand van foto’s vertelden wat volgens hen wel en niet met de verkiezingen te maken had, en Les im/possibles futurs de Bordet: drie kijkkastjes in de straat, opgesteld als toeristentelescopen, waarin voorbijgangers speculatieve scenario’s voor de wijk rond station Bordet konden bekijken en er hun eigen wensen aan konden toevoegen.
De ambitie reikte verder dan lokale impact: het ging erom de kunst van het participeren en van het doen participeren beter te begrijpen, en van daaruit gesitueerde, eco-verantwoorde manieren te formuleren om ervaringen over te dragen. “Learning from the piétonnier”, als les voor andere plekken en andere kwesties.
Wat het opleverde
Een publiek toegankelijke database van geobserveerde participatievormen in het piétonnier, een reeks interventies en installaties, en verschillende publicaties. Het project sloot in februari 2022 af met de werksessie Copy Paste Participation, over de vraag of methodes, toolkits en “goede praktijken” rond participatie wel overdraagbaar zijn.
Uit datzelfde werk kwam MA/PA voort, een open-source machine om participatieve processen mee te bedenken: een set posters en kaarten waarmee je alleen of in groep een traject uittekent, op papier of online. In het Nederlands, Frans en Engels, en gratis op papier voor Brusselse verenigingen en overheden.
p-lab liep, net als SUCIB, binnen het Anticipate-programma van Innoviris.