SUCIB

De vraag

Overheden en organisaties willen burgers betrekken bij wat er in hun stad gebeurt, en veel van die inspanningen verhuizen naar online platformen. In theorie maakt dat participatie toegankelijker. In de praktijk bereiken die kanalen net de mensen niet die er minder vertrouwd mee zijn, en blijven ze onzichtbaar voor wie er niet actief naar zoekt. Ze worden dus vooral gebruikt door wie al betrokken of hoger opgeleid is.

SUCIB, Smart Urban Community Interaction Blocks, vertrok van de vraag hoe je burgerparticipatie in de publieke ruimte hybride kan ondersteunen: met de sterktes van het werk dat al op straat gebeurt, maar aangevuld met fysieke, elektronische en interactieve installaties.

Wat we maakten

Een doe-het-zelf elektronische toolkit waarmee burgers en lokale organisaties zelf hun acties in de straat kunnen bedenken en bouwen. De toolkit bestaat uit interactieblokken die op een modulair buizensysteem gemonteerd worden. In co-creatie samengestelde installaties leveren tijdelijke, mobiele interventies op: informatie tonen, gesprek en discussie voeren, stemmen, lokale milieudata tonen, workshops en tentoonstellingen organiseren, en spel en placemaking. Een van de toepassingen is de mobiele stemunit die RenovaS gebruikte in Schaarbeek, binnen het Wijkcontract Pogge. De toolkit werd ook ingezet binnen p-lab, in de Brusselse voetgangerszone.

Het onderzoek bouwt voort op verschuivingen binnen mens-computerinteractie: kritiek op de klassieke smart city, de zoektocht naar interfaces voorbij het aanraakscherm, de verschuiving van overtuigingstechnologie naar speelse technologie, van wetenschappelijke naar meer artistieke benaderingen, en de opkomst van doe-het-zelf-toolkits en makercultuur. We werkten met participatief ontwerp, co-creatie en participerende observatie.

De bepalende eigenschappen van de toolkit zijn herbruikbaarheid, modulariteit en veelzijdigheid, en vooral toe-eigenbaarheid: organisaties en bewoners moeten hem zelf kunnen aanpassen en hergebruiken, zonder ons erbij.

Wat het opleverde

Naast de toolkit zelf leverde SUCIB beleidsaanbevelingen op voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De kern ervan: houd digitale participatie niet online maar breng ze de straat op, investeer in het vermogen van burgers zelf en verlaag de drempels voor initiatief van onderop, maak milieudata zichtbaar op de plek waar ze verzameld wordt, en ondersteun lokale actoren met ervaringsgerichte instrumenten via een expertisecentrum dat opleiding, uitwisseling en technische hulp biedt.

Een tweede onderzoekslijn keek verder dan de mens. Met speculatieve fabulatie, verhalen die je samen maakt en aanraakt in plaats van uitschrijft, verkenden we hoe je bewoners kan betrekken bij stedelijke kwesties waarin ook niet-menselijke bewoners een rol spelen.

• Beleidsaanbevelingen · How can we strengthen the Civic Smart City in Brussels? (PDF, 11 p., Engels)
• Paper · Nijs, Laki, Houlstan, Slizewicz en Laureyssens, Fostering More-than-Human Imaginaries: Introducing DIY Speculative Fabulation in Civic HCI, NordiCHI 2020. Vrij te lezen, en intussen ruim veertig keer geciteerd.